• Alles over de geschiedenis van Zoetermeer

    Afbeelding: Alles over de geschiedenis van ZoetermeerWelkom bij Oud Soetermeer! Hier vindt u informatie over de geschiedenis van de stad Zoetermeer. Via de werkgroepen kunt u onderzoek doen of daarbij worden geholpen. Hoe u lid kunt worden of aan de activiteiten kunt deelnemen, vindt u ook op deze site.
     
 
 

39 Groene Kruis

U bent hier: home › Bibliotheek en archieven › 39 Groene Kruis
De documenten kunnen worden ingezien bij het Stadsarchief Zoetermeer.
39        Archief van de Zuid-Hollandse Vereniging ‘Het Groene Kruis’ afdeling Zoetermeer, 1903-1983 

Geschiedenis van de vereniging

Op 27 februari 1903 werd de vereniging Afdeeling Zoetermeer-Zegwaart der Zuid-Hollandse Vereeniging ‘Het Groene Kruis’ (verder Het Groene Kruis) op algemene grondslag opgericht met 186 leden. De oprichters waren de toenmalige burgemeester C.L.J. Bos, arts A. Meerburg en dr. L.J. Vriesman. In 1909 kwam de eerste wijkverpleegster, die de wijkverpleging en de tuberculosebestrijding ter hand nam. In 1941 werden voor het eerst consultatiebureaus voor zuigelingen gehouden. Dit gebeurde in verscheidene gebouwen bij gebrek van een eigen wijkgebouw.  In 1948 werd een Wit Gele Kruisvereniging op rooms-katholieke grondslag opgericht in Zoetermeer, waardoor het ledental aanzienlijk daalde. De rooms-katholieke leden verlieten namelijk de vereniging om lid te worden van het Wit Gele Kruis. In 1954 werd het eigen aangekochte Groene Kruisgebouw geopend aan de Dorpsstraat 76, nadat al in 1913 een bouwfonds was opgericht ter verkrijging van een eigen gebouw. Vanaf toen vonden kleuterconsultatiebureaus plaats, naast poliklinische behandelingen, die door specialisten werden verricht. In die jaren vond ook uitzending van kinderen naar gezondheidskolonies plaats. Eindjaren vijftig gaat de eerste cursus zwangerschapsgymnastiek van start. In 1957 telde Het Groene Kruis ruim 1000 leden. Reeds in 1965 werd er een comité opgericht van vertegenwoordigers van het Wit Gele Kruis en het Groene Kruis en de gemeente Zoetermeer om de gevolgen van de toekomstige groei van Zoetermeer voor de kruisverenigingen te bespreken. Beide kruisverenigingen richten ook de Stichting Gezondheidszorg op om voor bouwsubsidie in aanmerking te kunnen komen.

In 1969 wordt de eerste dependance geopend en wel aan de Ambachtsherenlaan 1034a in Palenstein. In 1972 wordt er aan het Kerkebos 10 in Meerzicht een noodgebouw ingericht. De vereniging vestigde zich in 1973 met een dependance in de 3e ABP-flat ‘Molenwijk’ aan de Dunantstraat 607 in Driemanspolder. Op 1 januari 1973 telt de vereniging ruim 3800 leden. Er waren toen 8 wijkverpleegkundigen in dienst.

In juni 1972 wordt een commissie ingesteld die de fusie moet voorbereiden tussen het Groene Kruis en de rooms-katholieke Zuid-Hollandse Bond van  Het Wit Gele Kruis afdeling Zoetermeer. Op 1 januari 1974 fuseren beide instellingen tot de Vereniging Interkruis Zoetermeer. De Stichting Gezondheidszorg wordt opgeheven. Het pand aan de Dorpsstraat wordt verkocht. In het Huys te Palensteyn wordt vervolgens ruimte gehuurd. In 1974 worden de eerste wijkziekenverzorgenden aangesteld, een nieuwigheid binnen het kruiswerk. De vereniging Interkruis telde bij aanvang ruim 6500 leden. In Buytenwegh, De Leyens en Seghwaert worden eengezinswoningen gehuurd om het kruiswerk uit te voeren. Tot 1975 werd de hele administratie door bestuursleden in de avonduren gedaan; dan wordt een administrateur aangesteld. In 1981 worden 3 gezondheidscentra in gebruik genomen.

De vereniging heeft tot doel het bevorderen van de maatschappelijke gezondheidszorg, waaronder wordt verstaan wijkverpleging, preventieve gezondheidszorg, alsmede de verbetering van de gezondheidszorg in ruime zin in Zoetermeer. De vereniging kent leden, donateurs en ereleden. Het bestuur bestaat uit minstens 9 personen, gekozen door de algemene ledenvergadering. Er waren vier redenen voor de fusie tussen het Groene en het Witte Kruis. In de eerste plaats vindt op het gebied van de gezondheidszorg al praktische samenwerking plaats tussen de twee verenigingen. Ten tweede tendeert de maatschappelijke ontwikkeling naar een situatie waarin minder belang wordt gehecht aan verschillende levensbeschouwelijke opvattingen. Ten derde wil het Wit Gele Kruis over gaan tot fusie. En tenslotte zorgt de toenemende omvang van Zoetermeer ervoor dat er een groeiende behoefte bestaat aan één kruisvereniging ter plaatse. Op 1 januari 1974 werd de Stichting Gezondheidszorg opgeheven en werden de bezittingen, vorderingen en schulden overgedragen aan de Vereniging Interkruis Zoetermeer. 

In 1974 ging het Groene Kruis in liquidatie. Het liquidatiekapitaal werd ondergebracht in de Stichting Maarten de Groot Fonds, die tot doel had uitkeringen te verstrekken aan projecten met betrekking tot de gezondheidszorg van de Zoetermeerse bevolking die niet in aanmerking kwamen voor enigerlei subsidie. De stichting was als eerbetoon vernoemd naar de laatste voorzitter van Het Groene Kruis (27 jaar bestuurslid). Het liquidatiekapitaal bestond voornamelijk uit de opbrengst van de verkoop van het Groene Kruisgebouw aan de Dorpsstraat.

Geschiedenis van het archief

Het archief is geschonken aan het Historisch Genootschap Oud Soetermeer (verder HGOS). In 1996 heeft het HGOS het archief vervolgens in bruikleen gegeven aan het Gemeentearchief Zoetermeer. Dit laatste is gebeurd omdat de gemeente Zoetermeer in tegenstelling tot het HGOS niet beschikt over een goedgekeurde archiefbewaarplaats in de zin van de Archiefwet. Bij de gemeente zijn de juiste bewaarcondities gegarandeerd.

Verantwoording van de inventarisatie

In 2015 is het archief geïnventariseerd. De aangetroffen bundels archiefstukken werden deels in tact gelaten en in hun verband beschreven. Anderdeels werden aparte mappen gevormd en beschreven. Het archief is door het HGOS materieel verzorgd, met uitzondering van de verwijdering van hechtmiddelen. Dit laatste is dan ook tijdens de inventarisatie uitgevoerd.

Archief

  1. Stukken, ingekomen bij, opgemaakt door en uitgegaan van de vereniging, 1927– 1973
  2. Agenda’s en notulen van de bestuurs- en ledenvergaderingen, 1949 – 1982. Met staten van bestuursleden en leden. Met ingekomen, opgemaakte  en uitgaande stukken 
  3. Stukken betreffende organisatorische en financiële aangelegenheden, 1941-1979
  4. Register houdende notulen van de algemene en de buitengewone ledenvergaderingen en notulen van de bestuursvergaderingen, 1920-1949. Met presentielijst.
  5. Stukken betreffende de organisatie en uitvoering van een rebus-prijzenactie ten behoeve van de verbouwing en inrichting van het Groene Kruisgebouw aan de Dorpsstraat 76, 1952-1953
  6. Notariële en onderhandse akten inzake juridische aangelegenheden, 1905-1979
  7. Stukken betreffende de organisatie van de tentoonstelling ‘Het kind in het gezin’, 1958
  8. Stukken betreffende de viering van jubilea, 1928-1983. Met foto’s
  9. Stukken betreffende het afscheid en het overlijden van dokter J.W. Palte, 1950-1954

10.  Statuten, 1903-1911. Afschriften.  Met instructie voor de wijkverpleegster

11.  Door allen voor allen, boek van Clare Lennart uitgegeven door de Algemene Nederlandse Vereniging ‘Het Groene Kruis’ ter gelegenheid van het 75 jarig jubileum van Het Witte Kruis en het 50 jarig jubileum van Het Groene Kruis

12.  Receptie-album met handtekeningen van aanwezigen tijdens de viering van het vijftig jarig jubileum van Het Groene Kruis, 1954

13.  Stukken ingekomen bij, opgemaakt door en uitgegaan van de vereniging, 1954-1974

14.  Stukken, ingekomen bij, opgemaakt door en uitgegaan van de vereniging, 1952-1978. Met foto’s

15.  Stukken, ingekomen bij, opgemaakt door en uitgegaan van de vereniging, 1950-1973

 

 

 
 

Bibliotheek en archieven